Gripeny zamiast F-35 dla Kanady

Kanada rozważa zakup ok. 60 szwedzkich myśliwców Saab Gripen E/F zamiast większości planowanej wcześniej floty 88 amerykańskich samolotów stealth Lockheed Martin F-35. Według kanadyjskich mediów, zamówienie na te ostatnie ma zostać ograniczone do 30. Przejście na mieszaną flotę myśliwców ma na celu zmniejszenie zależności od amerykańskich łańcuchów dostaw obronnych i nacisków politycznych, przy zachowaniu kluczowych zdolności myśliwców piątej generacji w operacjach NORAD i NATO.

Szwedzkie Gripeny konkurują z amerykańskimi F-35 nie tylko w Kanadzie. USA traci zaufanie nawet najstarszych sojuszników jako dostawca uzbrojenia, wykorzystuje jednak nadal możliwość wywierania nacisków politycznych i ekonomicznych / Zdjęcie: Wojska lotnicze Czech

Mieszana flota F-35 i Gripenów łączy zalety samolotów stealth z niższymi kosztami operacyjnymi i ograniczonymi wymaganiami dotyczącymi pasów startowych oraz szerokim transferem technologii. Poza wymianą przestarzałych CF18, koncepcja ta jest skoordynowana z szerszą kanadyjską strategią przemysłu obronnego, mającą na celu rozszerzenie rodzimej produkcji w sektorze lotnictwa i kosmonautyki oraz dywersyfikację długoterminowych międzynarodowych relacji obronnych.

Kanada wybrała F-35 dla zamiany CF18 w styczniu 2023. Ponowna ocena, pierwotnie planowana na 3 miesiące, ale wciąż nieukończona, pojawiła się w obliczu pogorszenia stosunków kanadyjsko-amerykańskich po wojnie handlowej wywołanej przez prezydenta Donalda Trumpa. Oficjalne ogłoszenie decyzji spodziewane jest po wyborach uzupełniających w USA w listopadzie 2026, aby uniknąć dalszego eskalowania napięcia w stosunkach dwustronnych.

Jednocześnie Ottawa kontynuuje przegląd strategicznych implikacji długoterminowej zależności od amerykańskich łańcuchów dostaw obronnych. 27 maja 2026 premier Mark Carney potwierdził, że Kanada rozpoczęła negocjacje z Saabem w sprawie zakupu 5-6 samolotów wczesnego ostrzegania i kontroli GlobalEye o wartości ponad 5 mld dolarów kanadyjskich. Zrezygnowano z amerykańskiego Boeinga E-7 Wedgetail i L3Harris Aeris. Zamówienie, które ma stworzyć ponad 3000 lokalnych miejsc pracy, rozwiąże długotrwałą lukę operacyjną, ponieważ Kanada obecnie nie ma suwerennej floty samolotów wczesnego ostrzegania i w dużym stopniu polega na USA. Dzięki zakupowi GlobalEye zyska niezależną zdolność do budowy systemu opartego na radarze Saab Erieye ER i rodzimym samolocie Bombardier Global 6500.